تابلو خوانی حرفه ای

چه عواملی روی رفتار معامله‌گران تاثیر می‌گذارد؟

چه عواملی روی رفتار معامله‌گران تاثیر می‌گذارد؟

همان‌طور که بازارهای مالی از جمله بازار بورس ایران می‌توانند باعث چند برابر کردن سرمایه و افزایش سود آوری باشد؛ به همان نسبت نیز می تواند باعث از بین رفتن سرمایه در مدتی کوتاه شود. به همین جهت روانشناسی بازار بورس و سایر بازارهای مالی و شناخت رفتار سرمایه گذاران از عوامل اصلی موفقیت در این بازارها به حساب می‌آید. 

چهار عامل موفقیت سرمایه گذار در بازار سرمایه

  1. تسلط به تحلیل بنیادی
  2. تسلط به تحلیل تکنیکال
  3. شناخت رفتار معامله گران و روانشناسی بازار بورس
  4. تجربه فردی

عوامل ذکر شده همانند 4 پایه از یک صندلی می باشند که اگر یکی از پایه ها نباشد فرد معامله گر به هنگام نشستن بر روی این صندلی به زمین می افتد و در بازارهای مالی هم این مثال همانند از دست دادن سرمایه می باشد. در این مقاله سعی شده است که عوامل روانی و رفتاری مرتبط با بازارهای مالی به خصوص بازار بورس ایران که بعضا باعث  می شود معامله گر دچار اشتباه در تصمیم گیری و ضرر و زیان شود، مورد بحث وتحلیل قرار گیرد تا با شناسایی این عوامل  و راه های مقابله با آن تا حد امکان از این خطاهای رفتاری جلوگیری شود زیرا جامعه بورسی، متشکل از همین افراد و معامله گران است و رفتار و عملکرد آنها باعث جهت گیری رفتار کل بازار می شود.پس شناخت این عوامل و به خصوص روانشناسی بازار بورس از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد.

روانشناسی بازار بورس


عوامل موثر بر رفتار معامله گران در بازار بورس

1- شاخص بورس

به طور کلی شاخص بورس نمایانگر وضعیت کلی بازار در یک مقطع مشخص می باشد. در مقاطع زمانی که شاخص بورس به شدت منفی و به اصطلاح ریزشی است به چند دلیل باید تا حد امکان از معامله خودداری کرد:

 زمانی که شاخص به شدت ریزشی  و منفی است و هر روز عدد های بالای منفی و قرمز را در مقابل دیدگان فعالین بازار قرار می دهد خود به خود این دستور را به ذهن افراد صادر می کند که سرمایه شما در حال از بین رفتن است و بیشتر از این هم جای افت قیمت ها وجود دارد پس معامله گران، مخصوصا افراد کم تجربه از یک جایی به بعد دست به معاملات هیجانی و فروختن سهام خود با ضرر های زیاد می زنند که این خود به بیشتر منفی شدن کلیت بازار و خروج نقدینگی از آن شدت بیشتری می بخشد. پس عقل سلیم حکم می کند که در چنین بازاری اقدام به معامله و خرید سهام نکنیم حتی اگر خیلی از سهام در ارزنده ترین قیمت های خود باشند و بگذاریم شاخص بورس و کلیت بازار به نقطه ای برسد که متعادل شود و به جایی برسد که در یک مدت زمانی معین دیگر عدد های منفی بالا را به خود نبیند. اما در زمانی که شاخص کل مثبت و رو به بالا است درست بر عکس مطالب بالا اتفاق می افتد یعنی اکثر فعالین بازار نه تنها سهام قبلی خود را نگهداری می کنند و نمی فروشند بلکه نقدینگی جدید جهت خرید نیز اضافه می کنند که این خود باعث مثبت شدن و افزایش قیمت ها در آن مدت زمان می باشند.

اگر از دیدگاه جامعه و مردم عادی به بازار بورس نگاه کنیم و خودمان را جای یک فرد عادی بگذاریم زمانی که شاخص کل منفی و به شدت ریزشی می باشد و هر روز در روزنامه ها و اخبار در مورد منفی بودن اکثریت سهام بورسی صحبت شود از لحاظ روانی وفکری این مطلب به ذهن افراد عادی خطور می کند که بازار بورس بازاری زیانده می باشد و هیچ شخص عادی یا سازمانی حاضر نمی شود سرمایه ی خود را وارد بازاری کند که هر روز درحال افت و ریزش است .پس هیچ نقدینگی و پول جدیدی نیز وارد بازار نمی شود .اما در زمانی که شاخص مثبت ورو به بالا است و هر روز در روزنامه ها واخبار حرف از صعود قیمت سهام و شاخص بورس است ،به صورت ناخودآگاه ذهن افراد عادی جامعه به سمت سرمایه گذاری در بازار بورس می رود که این خود باعث تزریق نقدینگی و پویاتر شدن معملات می شود.

توضیح این نکته ضروری است که منظور از ریزشی بودن شاخص کل اصلاح های کوتاه مدتی آن نیست. اگر شاخص کل در یک بازه ی میان مدتی  اکثریت روزهای معاملاتی عددهای منفی بالا را نشان دهد این به معنی ریزش است اما در یک بازه ی زمانی صعودی شاخص کل روزهایی هم هست که نیاز به استراحت و به اصطلاح اصلاح دارد که ممکن است چند روزی هم شاخص منفی باشد که منظور چنین بازاری نیست.

اگر چه در بعضی از بازه های زمانی به صورت دستوری سعی در مثبت کردن یا منفی کردن شاخص بورس به وسیله معاملات بلوکی و یا کد به کد کردن دارند اما کماکان شاخص کل اصلی ترین نمایانگر وضعیت کلی بازار بورس است که تاثیر بسزایی بر رفتار و ذهنیت افراد عادی جامعه و فعالین بازار سرمایه دارد.

2- خوش بینی یا بدبینی افراطی نسبت به بازار

عامل دیگر موثر بر روانشناسی بازار بورس و رفتار معامله گران خوشبینی و بدبینی افراطی نسبت به بازار بورس می باشد که می تواند اکثریت معامله گران را دچار اشتباه رفتاری و ذهنی کند، یعنی مواردی که در ادامه توضیح می دهیم قابل تعمیم به روند یک گروه از بازار یا حتی یک تک سهم از آن خواهد بود.

تجربه ثابت کرده است زمانی که کلیت افراد جامعه  و فعالین بازار در مورد بازار بورس اظهار خوش بینی می کنند و از روند صعودی آن بسیار خوشحال هستند و طمع و تعصب جای تجزیه و تحلیل را می گیرد، اکثریت معامله گران خرد بازار و برخی از افراد بی تجربه ی خارج از بازار که به خاطر همین اخبار  می خواهند وارد بازار شوند ، شروع به خرید های هیجانی و بی دلیل در قیمت های بالا می کنند، که هیچ گونه توجیه تحلیلی برای خرید وجود ندارد. در این زمان افراد با تجربه و بازیگردانان اصلی سهام به جای خرید، شروع به فروش و ذخیره سود ناشی از خرید های قبلی خود می کنند. بعضا این خوش بینی افراطی و هیجانی توسط بعضی از همین بازیگردانان اصلی به معامله گران خرد و افراد جامعه تزریق می شود تا بتوانند سهام خود را در قیمت های بهتر بفروشند. این حالت معمولا در آخر یک روند پر قدرت صعودی شکل می گیرد، جایی که قیمت اکثریت سهام در حباب مثبت بالا قرار دارد و از لحاظ قیمتی دیگر در این قیمت ها ارزنده نمی باشند.

اما بر عکس زمانی که کلیت فعالین بازار و افراد جامعه از روند بازار بورس اظهار نا امیدی ویاس میکنند و نسبت به روند آینده ی آن بد بین هستند، اکثریت معامله گران خرد و افراد بی تجربه شروع به فروش های هیجانی می کنند که هیچ گونه توجیه تحلیلی برای فروش وجود ندارد و در این زمان افراد با تجربه وبازیگردانان اصلی سهام مختلف شروع به خرید های عمده به صورت نامحسوس می کنند.باز هم این بد بینی افراطی توسط همین بازیگردانان به بازار القا میگردد. این حالت در آخر یک روند پر قدرت نزولی و ریزشی اتفاق می افتد جایی که شاخص کل واکثریت سهام بعد از یک ریزش قیمتی زیاد در حال متعادل شدن باشند و قیمت آن ها بسیار ارزنده است.

روانشناسی بازار بورس

3- داشتن استراتژی مدون

سومین عامل موثر بر روانشناسی بازار بورس و رفتار معامله گران، داشتن استراتژی مدون است. در تاریخ بشریت افرادی که به جایگاه بالایی رسیده اند افرادی بوده اند که برای رسیدن به اهداف خود برنامه و استراتژی منظم داشته اند. ذهن و فکر انسان زمانی که دچار سردرگمی می شود بیشتر بر اساس هیجانات و احساسات رفتار می کند  اما زمانی که از قبل برنامه ریزی شده باشدو مسیر راه برای آن مشخص شده باشد ،منطقی عمل کرده و خروجی عملکرد آن همان چیزی می شود که انسان انتظار دارد.بازارهای مالی و بورس ایران نیز از این قائده مستثنی نیست و اتفاقا اهمیت این موضوع در این بازارها دوچندان است.معامله گری که قبل از خرید یک سهم و درگیر کردن سرمایه خود ،آن را مورد تحلیل و بررسی همه جانبه قرار داده و مسیر را تا رسیدن به اهداف قیمتی ،برای خود ترسیم کرده است هیچ وقت اسیر هیجانات و استرس نمی شود (رعایت روانشناسی بازار بورس و مدیریت سرمایه مناسب) و در هر شرایطی از بازار، برای خود راهکاری دارد که بر اساس آن عمل می کند.

4- ترس و طمع

چهارمین عامل موثر بر روانشناسی بازار بورس و رفتار معامله گران ترس و طمع می باشد. موردی که می خواهیم در مورد آن بحث کنیم  عاملی است که ذهن و فکر انسان در اکثر مواقع به طور نا خود آگاه مغلوب همیشگی آن بوده است. شاید این دو کلمه خیلی به گوش شما خورده باشد اما مفهوم و نحوه مقابله با آن به صورت مجهول در ذهن شما باقی مانده است.

در بازار بورس ترس و طمع زمانی ایجاد می شود که شما سهمی را در یک قیمت مشخص خریده باشید و قیمت آن بعد خرید شما دچار افت قیمتی بیشتر شود.در این زمان مغز معامله گر به صورت ذاتی این فرمان را می دهد که سرمایه شما در حال از بین رفتن است و همین امر باعث به وجود آمدن استرس برای شما می شود .بعضی از معامله گران بی تجربه هم با حساب کردن لحظه ای ضرر و زیان خود به این فکر منفی دامن می زنند.

روانشناسی بازار بورس

5- تاثیر خبرهای خوب و بد

پنجمین عامل موثر بر روانشناسی بازار بورس و رفتار معامله گران تاثیر خبرهای خوب و بد بر بازار سرمایه می باشد. همیشه افراد سود جو در همه زمینه های اقتصادی سعی داشته اند تا با سوء استفاده از احساسات و هیجانات افراد دیگر  به نفع خود بهره برداری کنند.در بازار بورس ایران نیز این موضوع به کرات مشاهده گردیده است. ذهن معامله گری که از دانش و تجربه کافی برخودار نیست بیشتر آماده پذیرش اخبار جمعی و گسترده ای است که توسط سفته بازان و بازیگردانان سهام مختلف از طرق گوناگون (کانال های تلگرامی-سایت ها و….) منتشر می شود.

در مباحث روانشناسی بورس تجربه ثابت کرده است که سهمی که در قیمتی ارزنده و به اصطلاح کف قیمتی است و شاید اخبار خوبی در آینده از سهم به بازار مخابره شود که هنوز عموم فعالین بازار از آن خبر ندارند،اخبار منفی زیاد غیر منطقی همراه با بزرگنمایی توسط سفته بازان و یا بازیگردانان، برای جمع آوری تعداد بیشتری از سهم به نفع خودشان،در بازار منتشر می شود و این اخبار منفی باعث می شود که سهامداران بی تجربه بر اساس احساسات و هیجانات سهم خود را با ضرر بفروشند. بنابراین توصیه می گردد اگر سهمی را به صورت همه جانبه و کامل مورد بررسی قرار دادید و مشکل خاصی در سهم مشاهده نکردید، و همزمان این اخبار منفی(به عنوان مثال خبر ورشکستگی سهم-بدهکاری مالیاتی زیاد- فسخ قراردادهای مهم و…)در مورد سهم زیاد شنیدید سهام خود را نگهداری کنید و در صورت ریسک پذیری به تعداد سهام خود نیز اضافه کنید.

روانشناسی بازار بورس

روانشناسی بازار بورس

عکس این موضوع زمانی اتفاق می افتد که سهمی از لحاظ قیمتی رشد زیادی کرده است و اخبار مثبت غیر منطقی زیادی در مورد آن در بازار به صورت غیر رسمی منتشر می شود. در این زمان اگر سهم را از قبل دارید بهتر است به فکر فروش و ذخیره سود باشید و اگر این سهم را ندارید به هیچ وجه خریدار نباشید زیرا سعی سفته بازان ویا بازیگردانان سهم بر آنست که احساسات افراد کم تجربه را برانگیخته و تشویق به خرید سهامی در قیمت های بالا بکنند که خودشان از قبل و در قیمت های پایین خریداری نموده اند.

6-تعصب بی جا

ششمین عامل موثر بر روانشناسی بازار بورس و رفتار معامله گران تعصب بی جا می باشد. تعصب زیاد و افراطی از عواملی بوده است که در برخی از موارد باعث شده که یه نفر یا حتی یک جامعه به انحطاط و نابودی برودو از مسیر اصلی خود خارج بشود. وقتی که ذهن و فکر انسان بر روی یک مورد خاص اسیر تعصب شود ،دیگر نقاط ضعف و کاستی های آن مورد توجه او قرار نمی گیرد و همین امر باعث می شود که دچار تصمیم گیری اشتباه شود.

روانشناسی بازار بورس

روانشناسی بازار بورس

در بازار بورس و در مباحث روانشناسی بورس تعصب بی جا و بدون پشتوانه تحلیلی و علمی بر روی یک سهم یا گروه خاص باعث می شود که معامله گر نقایص آن سهم را نبیند (با به عبارت دیگر نمی خواهد ببیند) و همین موضوع باعث می شود که سرمایه معامله گر در مدت کوتاهی از بین برود. مثلا معامله گری که بر روی یک سهم خاص تعصب دارد، حد ضرر را رعایت نمی کند یا عوامل بنیادی که باعث تضعیف وضعیت بنیادی سهم در آینده می شود را نادیده می گیرد که این آفت بسیار بزرگی برای سرمایه او محسوب می شود.به عنوان مثال اخیرا با رشد تکنولوژی و گسترش شبکه های اجتماعی مثل تلگرام مشاهده شده است که گروه هایی در جهت حمایت سهمی خاص تشکیل می شود که فقط بر روی آن سهم تمرکز دارند که به این تعصبات بر روی آن سهم دامن می زنند.بنابراین هر چقدر از چنین فضاهایی  دور باشید ذهن شما کمتر اسیر تعصبات غیر منطقی خواهد شد.

7- تفکر و دید مثبت

هفتمین عامل موثر بر روانشناسی بازار بورس و رفتار معامله گران تفکر و دید مثبت می باشد. تفکر ودید مثبت همیشه در همه ی فعالیت ها برای انسان راه گشا و کاربردی بوده است . ذهن وفکر انسان اگر در شروع انجام کاری مثبت اندیش باشد باعث می شود که انگیزه کافی به شخص داده شود و همین انگیزه باعث می شود که شخص با برنامه ریزی دقیق تر به هدف نهایی خود دست یابد.

در بازار بورس هم برای خرید یک سهم بعد از اینکه تحلیل و بررسی های کافی را در مورد آن انجام دادید با تفکر مثبت به خرید مبادرت نمایید. بارها دیده شده است که معامله گر سهمی را از همان اول به دید منفی خریداری می کند و در نهایت هم دچار زیان می شود. مثلا از همان ابتدا با خود میگوید:”من که همیشه ضرر کرده‌ام اینبار میخرم شاید سود کردم”. وقتی همین جمله‌ای که “من که همیشه ضرر کرده ام” را با قطعیت بیشتری نسبت به جمله ی بعدی که با تردید می گوید”شاید سود کردم”  را در ذهن خود القا می کند ، ضمیر ناخودآگاه معامله گر به سمت ضرر سوق پیدا می کند و باعث می شود که گرفتار تصمیمات هیجانی و ناگهانی شود که در نهایت چیزی جز ضرر عاید خود نمی کند.

روانشناسی بازار بورس

8-ترس از جا ماندن از سود

هشتمین عامل موثر بر روانشناسی بازار بورس و رفتار معامله گران ترس از جا ماندن از سود می باشد. یکی دیگر از عواملی که همیشه باعث ضرر بسیاری از فعالین بازار می شود ترس جا ماندن از رشد یک سهم است.از دیدگاه همه ی بزرگان و تحلیل گران خبره ،بازار همیشه فرصت ورود خواهد داد. بنابراین سهمی که رشد قیمتی زیادی داشته است، افزایش قیمت هر روزه آن جلو دیدگان معامله گر رژه می رود  و ذهن او به این سمت میرود که رشد این سهم پایدار و همیشگی است در صورتی که وقتی یک سهم رشد زیادی را انجام داده است، تازه به چشم فعالین عادی بازار می آید و همین باعث می شود که افراد بی تجربه سهام دیگر خود را با ضرر بفروشند و به طمع سود رویایی وارد سهم رشد یافته بشوند.شاید در ابتدای کار چند درصدی کم وارد سود شوند اما معمولا روند آن سهم به دلیل رشد زیاد عوض می شود و معامله گر تازه وارد ،دچار زیان می گردد . بنابراین احساسی عمل نکنید.

روانشناسی بازار بورس

از دیگر بحث های روانشناسی بورس در خرید سهام می باشد. در طرفی دیگر افرادی هستند که سهمی را در کف قیمتی خریداری کرده اند و سهمشان رشد قیمتی خوبی داشته اما به طمع رشد بیشتر سهم را نگه می دارند در صورتی که زمان فروش و ذخیره سود است. بالاخره روند سهم عوض شده و وارد فاز نزولی می شود و معامله گر بخشی زیادی از سود خود را از دست می دهد و حتی در مواردی دیده شده که شخص زیان می کند. بنابراین همیشه این نکته طلایی را به خاطر بسپارید.”فرصت ورود همیشه است اما فرصت خروج همیشه مهیا نیست”.

9- در معاملات صبور باشید

از دیگر عوامل موثر در روانشناسی بورس صبر کردن در بازار های مالی است .متاسفانه در بازار بورس بسیاری از افراد هستند که با این تفکر وارد بازار می شوند که می توانند ره صد ساله را یک شبه بروند و پول هنگفتی را در مدت زمانی کم بدست آورند و شاید می خواهند ناکامی های مالی خود را در زمینه های دیگر اینجا جبران نمایند.همین تفکر و دید  غلط اولیه باعث می شود که ذهن معامله گر دیگر صبور نباشد و با اندکی منفی شدن سهم خریداری شده،آنرا با ضرر بفروشد و همین رویه را نیز ادامه می دهد تا جایی که می بیند بخش زیادی از سرمایه اولیه خود را ازدست داده است.این مطلب را باید عرض کنم که خوشبختانه یا متاسفانه بازار بورس ،جای یک شبه پولدار شدن نیست و علاوه بر چهار عنصر اولیه که در ابتدای مقاله گفته شد ، باید صبر هم پیشه کرد و از همان ابتدای خرید با تعیین یک مدت زمان مشخص  جهت نگهداری سهم ، ذهن را مهیا و آماده ی صبر کرد.

روانشناسی بورس

رویه ی غلط دیگری که بسیاری از معامله گران دارند این است که  بدون تعیین حد سود و ضرر سهمی را می خرند وبا اینکه هرروز سهمشان افت قیمت بیشتری پیدا می کند بی دلیل صبر می کنند و حد ضرری هم برای سهم خریداری شده قرار نمیدهند. در مقابل اگر اندکی وارد سود شدند اقدام به فروش عجولانه می کنند. به عبارت دیگر اینگونه افراد در ضرر بسیار صبور و در رسیدن به سود بسیار عجول هستند.سرمایه ی این افراد به سرعت در حال از بین رفتن هست زیرا در صد ضررشان خیلی بیشتر از درصد سودشان است.ذهن خودتان را طوری عادت بدهید که بر عکس رویه بالا عمل کرده تا برآیند سود و ضررتان، سود باشد.

 10- رفتار توده ای یا گله ای عمل کردن

دهمین عامل موثر در روانشناسی بورس رفتار گله ای می باشد. متاسفانه یک عادت غلطی که در رفتار مردم جامعه ی ما به خصوص اکثر فعالین بازار مشاهده می شود  توده ای یا گله ای عمل کردن است.مثلا تا وقتی که قیمت دلار و سکه طلا ، در حباب منفی  و مناسب باشد کسی به فکر خرید آن نیست اما کافی است کمی تقاضا برای خرید آن زیاد شود.می بینید همین مردم ساعت ها در صف های طویل منتظر هستند تا مثلا دلار را در قیمت های خیلی بالاتر خریداری کنند. به این نحوه عملکرد، رفتار گله ای  می گویند. در واقع این صف نشینی سال هاست در ذهن مردم ما جا افتاده است.

در بازار بورس هم وضعیت به همین منوال است. درصد بالایی از فعالین بازار وقتی سهمی در قیمت های ارزنده و منفی باشد از خرید آن اجتناب می کنند اما به محض اینکه در صف خرید قفل شد در صف خرید می نشینند به امید آنکه بتوانند تعدادی از آن را بخرند. عاملی که باعث می شود افراد به این شکل عمل کنند پیروی از احساسات آنی به جای منطق است. وقتی افراد می بینند همه به دنبال خرید یک سهم هستند ذهن انسان به این سمت می رود که حتما خبری در راه هست  که به این شکل همه به دنبال آن هستند، غافل از اینکه همه دقیقا همین فکر را می کنند و این باعث به وجود آمدن موج خرید می شود. البته سفته بازانی هستند که عامل اصلی تحریک و مسیر دادن به این موج هستند. تنها راه مقابله هم استفاده از تحلیل و محاسبه قیمت ذاتی آن سهم یا آن کالایی است که همه به دنبالش هستند.

روانشناسی بورس

11-اعتیاد به معامله های پی در پی یا overtrading

یازدهمین عامل اثر گذار بر روانشناسی بورس تعدد معاملات می باشد. خرید و فروش پی در پی یک دیگر از خطراتی است که ذهن معامله گر را می تواند تخریب کند.بعضی از معامله گران به ابن امر عادت کرده اند که باید هر روز معامله کنند چه با ضرر و چه با سود.مثلا یک سهمی را می خرند و وقتی می بینند چند روزی حرکت رو به بالایی نمی کند با اینکه حد ضرری هم برایشان فعال نشده است دست به فروش هیجانی آن با ضرر می زنند و وارد سهم دیگری می شوند.در این موارد باید فکر خودتان را به این سوال معطوف کنید که هدف شما از معامله در بورس چیست؟ آیا سود رساندن به خودتان هدف است یا با معاملات مکرر و پرداخت کارمزد می خواهید سود بیشتری به کارگزارتان برسانید؟؟اگر پاسخ این سوال که کاملا هم مشخص است را مدام با خود تکرار کنید یقینا دیگر این چنین معاملاتی نخواهید داشت.

12- مشورت کردن

از دیگر مباحث روانشناسی بورس ” مشورت کردن ” می باشد. فکر انسان به گونه ای است که همیشه مایل است در مورد کاری که می خواهد انجام دهد تاییدیه دیگران را نیز داشته باشد. حتی اگر آن عمل از نظر خودش کاملا درست و منطقی باشد. در بازار بورس، مخصوصا برای افراد کم تجربه این امر بیشتر صادق است. شخصی سهمی را کاملا تحلیل کرده و از همه جهات آن را مناسب خرید می داند اما در خرید آن مردد است. شما می توانید این خلا ذهنی را با مشورت با افراد با تجربه تر و مورد تایید که از علم ودانش بیشتری در این زمینه برخودار هستند پر کنید تا بتوانید مصمم تر، تصمیم گیری کنید. اما همیشه این جمله را با خود تکرار کنید: ” در نهایت این من هستم که با خرید این سهم سود یا ضرر می کنم”. بنابراین تصمیم گیرنده نهایی خودتان باشید و از مشورت فقط برای برطرف کردن تردید و شبهات خود استفاده کنید. صرفا به خاطر اینکه کسی سفارش به خرید یا فروش سهمی کرده معامله نکنید و اولویت برای شما تحلیل خودتان باشد.

روانشناسی بورس

13- استرس و پشیمانی

از دیگر مباحث روانشناسی بورس ” استرس و پشیمانی ” می باشد. دو عاملی که می تواند به مرور زمان باعث خستگی فکری و ذهنی شما و دلزدگی از بازارهای مالی شود استرس و پشیمانی است.استرس زمانی برای شما اتفاق می افتد که سهمی را که خریده اید وارد فاز نزولی و زیان شود. اگر شما استراتژی معاملاتی از قبل داشته باشید  و برای اینگونه مواقع راهکاری از قبل پیشبینی کرده باشد هیچ وقت دچار استرس نمی شوید و طبق برنامه عمل می کنید.

اما پشیمانی چه زمانی حادث می شود؟ پشیمانی زمانی می تواند ذهن و فکر شما را در گیر کند که مثلا سهمی را در کف قیمتی خریداری کرده اید و سهم رشد قیمتی خوبی کرده است و شما آن را فروخته اید اما بعد از فروش، سهم به رشد قیمتی خود ادامه داده و شما از اینکه از سود بیشتر جا مانده اید احساس پشیمانی و ندامت می کنید.در این زمان تنها چیزی که می تواند فکر شما را آسوده کند این است که با خود بگویید: ” من با تحلیل درست و با خرید این سهم سود خوبی کرده ام و از این بابت بسیار خوشحال و شاکرم و به جایگاهی رسیده ام که دوباره می توانم با یک تحلیل درست و خرید سهم دیگر دوباره سود خوبی بکنم.

روانشناسی بورس

یا زمانی که سهمی را خریده اید و حد ضرری که از قبل برای خود تعیین کرده اید برای شما فعال شده و سهم خود را فروخته اید و چند روز بعد از فروش شما، سهم به فاز صعودی برگشته و شروع به رشد قیمتی خوبی کرده است. با این حس پشیمانی هم به این صورت برخورد کنید و با خود بگویید: ” من به استراتژی معاملاتی خود پایبند بوده ام و می دانم کسی که هدفمند و با برنامه معامله کند در نهایت معامله گر موفقی خواهد بود”.

همیشه به یاد داشته باشید که ما وارد بازار بورس یا بازار های مالی دیگر شده ایم تا با بدست آوردن سود بیشتر، آرامش و آسایش بیشتری برای خود و خانواده رقم بزنیم و نیامده ایم که آرامش زندگی خود را فدای استرس و ای کاش های بازار های مالی بکنیم.


راه مقابله با هیجان ناشی از ترس

تنها راه برخود با آن داشتن استراتژی معاملاتی است. اگر معامله گر قبل خرید یک سهم از همه جهات آن را بررسی کرده باشد و از همان ابتدا حد ضرر و حد سود و مسیر راه را برای خود ترسیم کرده باشد با یک روز منفی شدن سهم،هیچ گاه دچار رفتار هیجانی و فروختن سهم خود در ضرر نمی شود.بارها دیده شده است که افراد ، سهامی را می خرند و وقتی می بینند چند درصد کم، افت قیمتی پیدا کرد،  دست به فروش می زنند و دوباره سهم بعدی و به همین منوال ادامه می دهند.اینگونه معامله گران همان افرادی هستند که بعد از چند سال می بینند از سرمایه شان چیزی باقی نمانده است.

روانشناسی بازار بورس

طمع چه زمانی به وجود می آید؟

وقتی معامله گری سهمی  را خریده باشد و قیمت سهم با رشد قیمتی خوب مواجه می شود . با اینکه همه تحلیل ها نشان می دهد که موقع فروش سهم هست و جایی برای رشد بیشتر قیمتی نیست اما ذهن معامله گر بر اثر جو روانی مثبت افراطی که بازار بر سهم حاکم کرده است و حس اعتماد به نفس کاذبی که ناشی از تحلیل درست و خرید به موقع سهم در قیمتی مناسب، به او القا شده است ،به معامله گر این پیام را می دهد که هنوز جای زیادی برای سود کردن بیشتر وجود دارد.اینجا هم راه مقابله با آن فقط تکیه بر تحلیل و همان مسیر راهی است که قبل از خرید سهم برای خود ترسیم کرده ایم . اگر معامله گر از قبل ، هدف های قیمتی را مشخص کرده باشد وقتی سهم خریداری شده به آن قیمت ها رسید هیچ وقت در فروش آن دچار تردید و طمع بی جا نمی شود.

پیشنهاداتی در خصوص روانشناسی بورس

روشی که برای کمتر شدن خطاهای فکری-ذهنی-رفتاری ویا حتی تحلیلی پیشنهاد می شود این است که هر معامله ای که انجام می دهید را در یک دفترچه یادداشت کنید. می توانید جدولی تهیه کنید که ستون های آن متشکل از ( نام سهم – تعداد خرید – میزان درصد سود یا ضرر – نکات آموزشی ) باشد. در قسمت نکات آموزشی عواملی ( ذهنی – رفتاری – تحلیلی ) که باعث شده است شما در سهم خریداری شده سود یا ضرر کنید را بنویسید. نکاتی که باعث ضرر شما شده است را با رنگ قرمز و نکاتی که باعث سود شما شده است را با رنگ آبی یادداشت کنید. بعد از مدت یک سال شما یک دفترچه از خطاها و اشتباهات و یا نقاط قوت خودتان دارید که می تواند بهترین مرجع آموزشی برای کم کردن خطاها و اشتباهات و تقویت نقاط قوت شما باشد. اگر این رویه را به مدت دو سال انجام دهید بعد از طی این زمان شما به یک معامله گر با تجربه با کمترین خطا و بیشترین درصد موفقیت تبدیل خواهید شد.

کلام آخر:

عوامل متعددی می تواند یک معامله گر را به موفقیت در بازار های مالی برساند. بدیهی است کسی که در بازار های مالی فعالیت می کند باید علم خود را مدام بروز رسانی کند. اما در نهایت حتی اگر به تمامی ابزارها و روش های تحلیلی مسلط شوید اما نتوانید احساسات و هیجانات خود را کنترل کنید و خطاهای ذهنی و رفتاری خود را بشناسید و سعی در برطرف کردن آن نمایید، محکوم به شکست خواهید بود. برخی از ابزارهایی در تابلوخوانی و بازار خوانی وجود دارد که سرمایه گذار با استفاده از آن می تواند برخی از رفتارهای سرمایه گذارن را تشخیص دهد و از آن در معاملات استفاده کند.

نویسنده: امیرحسین حقیقتی

مدرس و تحلیلگر کارگزاری اگاه (شعبه شیراز)


شاید علاقمند باشید این مقالات را هم مطالعه کنید

چگونه روانشناسی بورس را یاد بگیریم

چگونگی طراحی سیستم معاملاتی

نوشته های مرتبط

6 نظر در “چه عواملی روی رفتار معامله‌گران تاثیر می‌گذارد؟

  1. n گفت:

    مطلب بسیار منطقی و درستی بود. از یادآوری این نکات متشکرم.

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      ممنون

  2. MS گفت:

    باسلام
    ممنون كاربردي بود

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      ارادت

  3. کمال گفت:

    خدا قوت پایدار باشید

    1. mehdi afzalian گفت:

      ممنون

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *