تحلیل بنیادی

ساز و کار اسناد خزانه اسلامی

اسنادخزانه اسلامی : ابزار کاهش ریسک سرمایه گذاری

اسناد خزانه اسلامی یکی از اوراق های با درآمد ثابت می باشد که توسط دولت و به نفع پیمانکاران که از دولت طلبکار هستند منتشر می شود.در حال حاضر بسیاری از سرمایه گذاران دارایی خود را در بانک سرمایه گذاری می کنند و با توجه به نرخ سود بانکی اعلام شده به صورت سالانه درصدی را به عنوان بازدهی کسب می‌کنند. حال ممکن است این بازده معادل ۱۵ درصد و یا ۲۰ درصد باشد.

از طرفی زمانی که سرمایه گذار در بانک سرمایه گذاری می‌کند و قرارداد یک ساله را با بانک منعقد میکند باید حتما یک سال وجه خود را نزد بانک سپرده کند تا بازده مورد نظر را به دست آورد و اگر در زمانی به وجه خود نیاز داشته و قصد گرفتن بخشی از آن را از بانک داشته باشد بازدهی مورد نظر کاهش یافته و به صورت روزانه محاسبه می شود و دیگر از آن بازدهی ۲۰ درصدی ( نرخ بازدهی یک ساله که توسط بانک مرکزی تعیین می شود و ممکن هست هر بار کاهش یا افزایش داشته باشد) خبری نیست و با دریافت وجه سرمایه گذار بازدهی ثابت خود را با برداشت وجه از بانک از دست می‌دهد. در این نوشتار قصد داریم در خصوص اسناد خزانه اسلامی و ساختار این اوراق در بازار صحبت کنیم.

 

اسناد خزانه اسلامی

 

تعریف اسناد خزانه اسلامی

اسناد خزانه اسلامی، در زمره اوراق بهادار بانام هستند که بیانگر تعهد دولت‌ها به بازپرداخت مبلغ اسمی آنها در آینده است به بیان دیگر و به طور ساده اسناد خزانه را میتوان اینگونه تعریف کرد: فرض کنید پیمانکاری در یک زمینه برای دولت کاری انجام داده است و از دولت طلبکار است. دولت نیز به جای بدهی خود اسنادی را در اختیار پیمانکار قرار می‌دهد که دارای سررسید مشخصی می باشد و پیمانکار وجه خود را در سررسید دریافت می‌کند. حال پیمانکار می تواند این اسناد را در بازار ابزارنوین مالی فرابورس به فروش برساند.

اسناد خزانه در حال حاضر با نماد اخزا در بازار ابزارنوین فرابورس عرض می شود که هر کدام دارای تاریخ سر رسید می باشد. شکل زیر اوراق اخزا را در صفحه tsetmc.com نشان میدهد.

اسناد خزانه اسلامی

 

سازو کار اوراق اسناد خزانه اسلامی به این صورت می باشد که خریدار در زمان انتشار این اوراق را به قیمتی کمتر از قیمت اسمی خریداری می کند. سپس در زمان سررسید اخزا می تواند آن را به قیمت اسمی به فروش برساند و از این طریق سود بدست بیاورد.پس همانطور که مشخص است این اوراق سود پرداختی دوره ای ندارند، بلکه سودی که شما بدست می آورید ناشی از اختلاف قیمت در زمان خرید و زمان سررسید اوراق است.همچنین سررسید این اوراق کمتر از یکسال است.

به عنوان مثال شکل بالا اسناد خزانه اسلامی با سررسید ۱۳۹۷/۰۷/۱۰ را نشان میدهد. تاریخ ذکر شده تاریخ سررسید این اخزا می باشد. قیمت این اوراق با توجه به عرضه و تقاضای بازار به دست می آید. فرض کنید خریداری اسناد خزانه را با قیمت ۹۵۲۰۰ تومان ( ۱ مرداد) خریداری کند. از آنجایی که سرمایه گذار در تاریخ سررسید ۱۰۰۰۰۰ تومان دریافت میکند بنابراین سود حاصل از سرمایه گذاری این شخص به صورت زیر به دست می آید.

اسناد خزانه اسلامی

همانطور که در شکل نشان داده شده است سرمایه گذار با خرید اسناد خزانه در تاریخ ۱ مرداد و نگهداری ان تا سررسید حدود ۵.۰۴ درصد بازدهی کسب میکند. حال باید این بازدهی را با بازدهی سرمایه گذاری در سایر اوراق بدهی مانند بانک مقایسه کند. تاریخ سر رسید اوراق ۱۰ مهر می باشد و سرمایه گذار نیز این اوراق را در تاریخ ۱ مرداد خریداری کرده است. مدت زمان بین این دو تاریخ حدود ۷۲ روز می باشد و اگر سرمایه گذاری پول خود را با بازدهی ۲۰ درصد سالانه در بانک سرمایه گذاری کند بازده سرمایه گذاریش حدود ۳.۸% در بازه ۷۲ روز خواهد بود ( بازدهی ماهانه سرمایه گذاری در بانک حدود ۱.۶۶% می باشد که آن را بر ۳۱ روز تقسیم میکنیم تا بازدهی روزانه آن بدست اید و سپس بازدهی بدست آمده را در ۷۲ روز ضرب می کنیم) و این نشان می‌دهد که بازدهی سرمایه گذاری در این اوراق (۵.۰۴%) بالاتر خواهد بود. البته این نکته را نیز باید مد نظر داشت که با خرید اسناد خزانه اصل پول + سود آن در سررسید دریافت می شود که مجموعا ۱۰۰۰۰۰ تومان می باشد.

اکسل مربوط به محاسبه سود و زیان اسناد خزانه نیز در سایت فرابورس ایران موجود می باشد.

 

آیا اسناد خزانه اسلامی دارای ریسک است

بزرگترین دغدغه فعالان بازار سرمایه درخصوص اسناد خزانه اسلامی، عدم ایفای تعهدات دولت در زمان سررسید است. برای رفع این نگرانی، دولت به این بدهی اولویتی هم‌ردیف حقوق و مزایای کارکنان خود داده و به عنوان بدهی ممتاز دولت در نظر گرفته می‌شود. خزانه‌داری کل کشور نیز موظف است پرداخت مبلغ اسمی اسناد خزانه اسلامی را در سررسید اوراق تعهد کند. این تعهدنامه به امضای وزیر امور اقتصادی و دارایی رسیده است از این رو اسناد خزانه اسلامی ریسک نکول نخواهند داشت.

 

تفاوت اسناد خزانه با سایر اوراق بهادار

اسناد خزانه اسلامی

 

 

مبلغ ۱۰۰۰۰۰ تومان در زمان سر رسید چگونه پرداخت می شود

در سررسید اسناد خزانه اسلامی، خزانه‌داری مبلغ اسمی اوراق را به حسابی نزد بانک عامل واریز می‌کند. پس از آن شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، مبلغ اسمی را به شماره حساب بانکی دارندگان اوراق واریز خواهد کرد بنابراین اعلام شماره حساب و شبای بانکی دارندگان اوراق به کارگزار ضروری است. بنابراین با توجه به توضیحات داده شده هر سرمایه گذاری قادر است اسناد خزانه را در بازار خرید و فروش کند.

 

 

شاید علاقمند باشید این مقالات را هم مطالعه کنید

صندوق های قابل معامله در بورس

چگونه در بازار بورس طلا و سکه معامله کنیم

 

مطالب مشابه

10 thoughts on “ساز و کار اسناد خزانه اسلامی

  1. حسین گفت:

    سلام آقای افضلیان . ممنون از مطالب مفیدتون .هر روز از شما یاد می گیرم. سئوالم مربوط به مکانیزیم شکل گیری قیمت اوراق هست ؟ سوالم رو اینطور می پرسم چرا الان نرخ اوراق خزانه به ۳۳ در صد رسیده و مثلا ۸ ماه پیش کمتر بود و یا قبل از اون باز همین حوالی ۳۰ در صد بود ؟ در واقع سئوال من اینه بر اساس کدوم متغیر های اقتصاد کلان و چگونه نرخ اخزا بالا و پایین میشه ؟ و اینکه اگر این نرخ در بازار با مکانیزیم عرضه و تقاضا کشف میشه و خود دولت یا پیمانکار طلبکار از دولت که این اوراق را به بازار می فروشه نرخ گذاری نمی کنند چرا این اوراق الان نرخ ۳۳ درصد داره ولی مثلا ۶ ماه پیش نرخ ۲۰ درصد داشت؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      تغییرات نرخ اوراق خزانه ارتباطی به شرایط نداره. ببینید خریداران اوراق افرادی هستند که تمایل دارند سود بدون ریسک کسب کنند. زمانی که شرایط بورس مساعد هست بسیاری از افرادی که اوراق خزانه رو خریداری کردند حاضر هستند با نرخ پایین تر بفروشند تا تامین نقدینگی برای خرید سهام انجام بدن و به همین دلیل حاضر میشن با قیمت پایین تری بفروشند و به همین دلیل این نرخ افزایش پیدا میکنه.
      همه این اوراق در شرایط کلی دارای یک سررسیدی هست که عرضه و تقاضای بازار تغییر نرخ ها رو رقم میزنه

  2. پوریا گفت:

    سلام ، صندوق های قابل معامله مثله امین یکم بازدهی بهتری دارن یا اوراق خزانه؟ شما پیشنهاد میکنین کدوم رو بخریم؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام
      در خصوص امین یکم شما سود رو به صورت ماهانه دریافت میکنید و بازدهی ۲۰ تا ۲۱ درصد به صورت سالانه دارید
      ولی در اوراق خزانه شما سود رو در انتهای دوره دریافت میکنید و چون سود مرکب می شود بازدهی بیشتری نسبت به امین یکم دارید و حدود ۱ الی دو درصد بالاتر است
      البته گاهی اوقات ممکن است سر رسیدهای دورتر اوراق خرانه بازدهی تا ۲۵ درصد هم داشته باشند

  3. سروش گفت:

    سلام.ممنون از مقاله بسیار مفیدتون.امکانش هست در مورد اوراق مشارکت و تفاوتش با اسناد خزانه هم توضیح بدین؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام و روز بخیر

      تفاوت این دو در زمان پرداخت هست. در اوراق مشارکت شما سود رو به صورت دوره ای دریافت میکنید ولی در اوراق خزانه شما سود+ اصل پول را در سررسید دریافت میکنید

  4. علی گفت:

    با سلام
    شما میگید سررسید اوراق کمتر از یکساله.پس چرا بعضی اوراق اخزا سررسید مثلا سال ۹۹ داره؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      هر کدام مدت زمان دارند. یک سال و کمتر از یک سال و بیشتر از یک سال

  5. علی گفت:

    یک سوال دیگه هم اینه که بنظر شما خرید کدوم اوراق اخزا بهتره؟ سررسید کوتاه مدت یا بلند مدت از نظر بازدهی فرقشون چیه؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      من اخزا کار نمیکنم ولی همانطور که در مقاله توضیح دادم میتونید بازدهی رو محاسبه کنید
      من امین یکم دارم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *