تحلیل بنیادی

کارکرد اوراق اختیار فروش تبعی چیست

اختیار فروش چیست؟

اوراق اختیار فروش تبعی اوراقی می باشد که در آن فروشنده ( شرکت منتشر کننده اوراق) متعهد می‌گردد که تعداد معینی از سهام شرکت را به قیمت مشخصی که به آن “قیمت اعمال” می گویند در تاریخ معین که به آن “تاریخ اعمال” می گویند از سهامدار خریداری کند. اوراق اختیار فروش تبعی در واقع اوراقی به منزله بیمه کردن سهام سرمایه گذاران از کاهش قیمت احتمالی به حساب می آید. به زبان ساده تر اگر سهام شرکتی دارای شرایط بنیادی قوی و یا حمایت حقوقی ها باشد آن شرکت اوراق اختیار فروش را منتشر میکند و اصطلاحا کف قیمت سهم را می بندد. این نشان میدهد که شرکت به سوداوری سهام خود اعتقاد دارد و حاضر به پشتیبانی قیمتی از آن می باشد. نکته ای که باید به خاطر داشته باشید این است که در هنگام اتخاذ موقعیت اختیار فروش تبعی، باید سهام شرکت را نیز در پرتفو  داشته باشید. از طرفی قیمت خرید هر واحد اختیار نیز ۱ ریال می باشد. در این مقاله آموزشی قصد داریم در خصوص حالت های مختلف خرید و فروش اختیار صحبت کنیم.

 

اصطلاحات موجود در اطلاعیه اوراق اختیار فروش تبعی

سهم پایه: سهمی که اوراق اختیار فروش تبعی بر اساس آن تنظیم شده است.
قیمت اعمال: قیمتی که عرضه کننده متعهد به تسویه آن در تاریخ اعمال می باشد.
تاریخ اعمال: تاریخی که برای اعمال اوراق اختیار فروش تبعی تعیین می شود.
دوره معاملاتی: به فاصلۀ بین اولین روز معاملاتی و آخرین روز معاملاتی اوراق اختیار فروش تبعی  دوره معاملاتی می گویند.
سقف خرید: حداکثر تعداد اوراق تبعی اشخاص حقیقی یا حقوقی مجاز به خریداری آن می باشند.
کل حجم عرضه: تعداد اوراقی که از سوی عرضه‌کننده طی دوره معاملاتی در بازار عرضه خواهد شد.
حداقل حجم عرضه روزانه: تعداد اوراقی که باید توسط عرضه کننده در هر روز عرضه شود.
قیمت عرضه اوراق تبعی: قیمتی که توسط ناشر اوراق در بازار فروخته می شود را قیمت عرضه می گویند و در هر روز بر اساس فرمول مشخصی محاسبه می گردد.

 

اوراق اختیار فروش تبعی

 

مثالی از اعمال اوراق اختیار فروش تبعی

در این بخش قصد داریم در خصوص اعمال اوراق اختیار فروش تبعی با مثال توضیح دهیم. به عنوان مثال شخصی بابت ۲۰۰ سهم شرکت فارس که در حال حاضر قیمت ۲۵۰۰ تومان دارد اختیار فروشی را به قیمت اعمال ۲۳۰۰ تومان در چهار ماه آینده خریداری کرده است. پس این سرمایه‌گذار در حالت فوق هیچ سهمی از شرکت فارس را در  اختیار ندارد و بابت هر سهم دارایی پایه مبلغ ۲۰۰ تومان (درمجموع ۴۰۰۰۰ تومان) را به‌عنوان هزینه اولیه پرداخت میکند. حال بیاید در قیمت های مختلف وضعیت معاملاتی سرمایه گذار را بررسی کنیم.

 

حالت اول اعمال اختیار فروش تبعی : قیمت سهام در تاریخ اعمال کاهش یابد.

در حالت اول فرض کنید که قیمت سهام پتروشیمی خلیج فارس در بازار به ۲۱۰۰ تومان کاهش یابد. در این حالت سرمایه گذار اختیار فروش خود را اعمال می کند. در نتیجه سرمایه گذار می تواند ۲۰۰ سهم خود را در بازار با قیمت ۲۱۰۰ تومان خریداری و به قیمت ۲۵۰۰ تومان به فروش برساند و از این معامله ۸۰۰۰۰ تومان درآمد کسب کند. اگر خاطرتان باشد در ابتدای مثال گفتیم که سرمایه گذار در ابتدا ۴۰۰۰۰ تومان به عنوان هزینه اولیه اختیار فروش را اعمال کرده است. پس سود سرمایه گذار در این حالت برابر ۴۰۰۰۰ تومان خواهد بود (۴۰۰۰۰=۴۰۰۰۰-۸۰۰۰۰) محاسبات زیر به صورت خلاصه بیان شده است.

هزینه اولیه بابت اتخاذ موقعیت خرید اختیار فروش: ۴۰۰۰۰ تومان

سود ناشی از خرید ۲۰۰ سهم فارس به مبلغ ۲۳۰۰ تومان و فروش به قیمت اعمال ۲۱۰۰ تومان : ۸۰۰۰۰ تومان

سود خالص  حاصل از اعمال : ۴۰۰۰۰ تومان

 

حالت دوم اعمال اختیار فروش تبعی : قیمت سهم افزایش یابد

در حالت دوم فرض کنید که قیمت سهام پتروشیمی خلیج فارس در بازار به ۲۸۰۰ تومان افزایش یابد. در این حالت سرمایه گذار اختیار فروش خود را اعمال نمی کند چرا که متحمل زیان می شود. هزینه ای که سرمایه گذار بابت خرید اختیار متحمل می شود که ۴۰۰۰۰ تومان است.در این حالت سرمایه گذار اختیار خود را اعمال نمیکند و صرفا هزینه اتخاذ موقعیت را پرداخت میکند.

 

حالت سوم اعمال اختیار فروش تبعی : قیمت سهم تغییری نکند

زمانی که قیمت سهم در بازار با قیمت اعمال برابر باشد برای سرمایه گذار سود و زیانی به همراه ندارد. در این حالت سرمایه گذار نیاز به انجام کاری ندارد و صرفا باید هزینه اولیه برای اختیار فروش تبعی را پرداخت کند. ( هزینه ۴۰۰۰۰ تومانی برای اتخاذ موقعیت )

اوراق اختیار فروش تبعی

 

نکات کاربردی اوراق اختیار فروش تبعی

۱- قیمت هر واحد اوراق فروش تبلعی ۱ ریال است.

۲- اختیار فروش تبعی قابلیت معامله ثانویه ندارد.

۳- درصد سود و زیان با توجه به قیمت پایه در روز پایانی و قیمت اعمال تعیین میگردد.

۴- امکان شناسایی سود و زیان در طی دوره تا سر رسید وجود ندارد.

۵- در هنگام خرید اختیار باید حتما تعداد سهم مورد نیاز را داشته باشید. یعنی اگر قرار است ۵۰۰۰ اختیار بخرید پس باید ۵۰۰۰ سهم نیز داشته باشید.

 

توجه :

لازم به ذکر است که اوراق اختیار فروش دارای دو شیوه اعمال اروپایی و آمریکایی است. در حالت اروپایی اوراق اختیار تنها در تاریخ سررسید اعمال می شوند اما در حالت آمریکایی سرمایه‌گذار در هر تاریخی تا سررسید قادر به اعمال اختیار می باشد (فرض کنید تاریخ شروع ۲۰ اردیبهشت ۹۹ و تاریخ اعمال ۲۵ خرداد است، درصورتی‌که به‌صورت آمریکایی اعمال شود سرمایه‌گذار در هر تاریخی مانند ۲۱ خرداد قادر به اعمال اختیار می باشد  درحالی‌که در مدل اروپایی فقط در تاریخ سررسید یعنی ۲۵ خرداد ۹۹ اختیار قابل اعمال می باشد.

 

مثالی از اوراق اختیار فروش تبعی در بورس

شکل زیر اوراق اختیار فروش تبعی بانک پارسیان را نشان میدهد که در سایت tse.ir قرار داده شده است. همانطور که در شکل زیر مشاهده میکنید اوراق فروش تبعی بانک پارسیان با نماد هپارس می باشد. همانطور که در شکل مشاهده می شود برخی از اطلاعات این اطلاعیه به شرح زیر می باشد.

 

نماد: هپارس

حداقل حجم عرضه روزانه : ۱۰۰۰۰۰ ورقه

کل حجم عرضه : ۵۰ میلیون ورقه

محدودیت خرید هر کد حقیقی : ۱۰۰۰۰۰ ورقه

قیمت اعمال: ۵۹۲۰ ریال

اوراق اختیار فروش تبعی

حال قصد داریم ارزیابی کنیم که شرایط اتخاذ موقعیت در این ورقه بهادار چگونه است. فرض کنید بانک پارسیان در قیمت ۵۲۲۰ ریال دارای صف فروش می باشد. حال سرمایه گذار باید بررسی کند که این طرح بیمه سهام چگونه به او در خرید و فروش سهم کمک میکند. همانطور که در بالا گفته شده است قیمت اعمال ۵۹۲۰ ریال می باشد. یعنی اگر سرمایه گذار با قیمت امروز یعنی ۵۲۲۰ ریال سهم وپارس را خریداری کند و از طرف دیگر موقعیت اختیار را خریداری کند در تاریخ سر رسید یعنی ۱۳۹۹/۱۲/۱۰ بازدهی حدود ۱۳ درصدی کسب میکند. یعنی عرضه کننده که صندوق سرمایه گذاری توسعه بازار می باشد موظف است که در تاریخ سررسید مبلغ ۵۹۲۰ ریال به ازای هر سهم به حساب سرمایه گذار واریز کند که البته این را هم در نظر داشته باشید که طبق اطلاعیه محدودیت خرید برای هر کد ۱۰۰۰۰۰ برگه می باشد.

حال اگر سرمایه گذاری قرار باشد اوراق اختیار فروش تبعی بانک پارسیان را خریداری کند اولا باید به تعدادی که مد نظرش است سهام را در پرتفو خود خریداری کند و سپس اوراق اختیار که قیمت هر واحد آن ۱ ریال می باشد را بخرد. یعنی اگر شما تمایل داشته باشید ۵۰۰۰۰ سهم بانک پارسیان را بیمه کنید باید به تعداد ۵۰۰۰۰ ورقه از اوراق ۱ ریالی را خریداری کنید و تا زمان سررسید این اوراق سهام را نیز در پرتفو داشته باشید.

 

آیا قابلیت معامله ثانویه اوراق اختیار فروش تبعی یا سهم وجود دارد؟

در پاسخ به این سوال باید گفت اگر سرمایه گذار قصد داشته باشد که اوراق اختیار فروش تبعی را خریداری کند قابلیت معاملات ثانویه برای آن وجود ندارد. روال هم به این صورت است که هر سرمایه گذاری ابتدا باید سهام پایه را خریداری کند و سپس اقدام به خرید اوراق اختیار کند و اگر به هر دلیلی مانند رشد قیمت سهم و … سرمایه گذار بخواهد سهام پایه را بفروشند اوراق اختیار نیز باطل می شود. یعنی فرض کنید که شما ۲۰۰۰۰ سهم بانک پارسیان را در قیمت ۵۲۲ تومان خریداری کرده اید. پس از آن باید ۲۰۰۰۰ اوراق اختیار آن را به قیمت هر واحد یعنی ۱ ریال خریداری کنید. در این شرایط اگر تا سررسید صبر کنید ( با توجه به قیمت اعمنال ۵۹۲۰ ریال ) بازدهی ۱۳ درصد کسب میکنید. اما اگر قیمت بانک پارسیان افزایش یافت و به ۶۰۰ تومان رسید شما میتوانید سهم را بفروشید اما اوراق اختیار خریداری شده باطل می شود.

 

نکته :

در خصوص خرید اوراق فروش تبعی به این نکته توجه کنید که در صورت خرید این اوراق باید سهم را از قبل در پرتفو داشته باشید و به تعداد سهمی که دارید اوراق را خریداری کنید اما اگر سهم پایه را داشته باشید و قیمت آن افزایش یافت می توانید بدون توجه به داشتن اوراق اختیار تبعی، سهم را به فروش برسانید و صرفا هزینه ابطال اوراق را پرداخت کرده اید. یعنی اگر ۲۰۰۰۰ سهم خودرو را به قیمت ۳۰۰ تومان خریداری کرده باشید و  اوراق اختیار فروش تبعی آن را نیز خریداری کرده باشید و پس از ان قیمت سهم افزایش یابد و به ۴۰۰ تومان برسد می توانید سهم را بفروشید و مشکلی از این بابت نیست.

 

در صورتی که قصد خرید کتاب های خوب و مورد تایید در حوزه بازار سرمایه را دارید از طریق لینک زیر اقدام کنید.

33 thoughts on “کارکرد اوراق اختیار فروش تبعی چیست

  1. علی اصغری گفت:

    با سلام من سهام و غدیر نداشتم ولی به اشتباه و از روی نا اگاهی هغدیر رو خریداری کردم اگه میشه راهنماییم کنید چطور میتونم پولمو پس بگیرم ممنون

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      راهی نیست

  2. بابک گفت:

    یه جوری توضیح دادین که نفهمیدیم چی به چی شد

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      ساده ترین نوع توضیح بوده

      مجددا مطالعه کنید

  3. ابوالفضل گفت:

    تاریخ اعمال وپارس رو از کجا فهمیدین؟( چون توی عکس نزده بود برام سوال بود)

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      اطلاعیه در tse رو باز کنید

      یک فایل pdf در قالب اطلاعات کامل هست

  4. علی محمد گفت:

    درود ممنون.
    فایل pdf مطالعه شد.
    درخصوص سود اوراق سالانه ۲۶ درصد هم توضیح میفرمایید،
    مثلا در مثال وپارس که اشاره کردید مجموع سود پرداختی به سهامدار دارای اوراق، حدود ۲۶ (۱۳+۱۳) درصد میشه درسته؟
    حدود ۱۳ درصد بابت سود سهامداری حدود ۶ ماهه از امروز تا تاریخ اعمال، و حدود ۱۳ درصد تفاوت قیمت خرید امروز و قیمت اعمال در سررسید.
    درسته؟
    سپاس

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      متوجه سوال شما نشدم

      1. علی‌محمد گفت:

        اطلاعیه اوراق تبعی وپارس، صفحه ۳، بند ۲ از قسمت خسارات،

        سود ۲۶ درصد سالانه هم به ارزش سهام خریداری شده تعلق میگیره درسته؟

        محاسبه اش چطوره؟
        در حدود ۶ ماه باقی مانده تا تاریخ اعمال, حدودا ۱۳ درصد سود به ارزش سهام تعلق میگیره؟؟
        یعنی علاوه بر پرداخت ارزش اعمال سهام، این سود روزشمار نیز پرداخت میشه؟؟

        در مثالتون فرمودید مثلا قیمت خرید امروز ۱۳ درصد کمتر از قیمت اعماله، در تاریخ اعمال شرکت سهام ما را به قیمت اعمال میخره درسته؟ پس این ۱۳ درصد, به سود ما اضافه میشه درسته؟

        یعنی با خرید امروز وپارس و کاهش قیمت احتمالی، حدود ۲۶ درصد تا تاریخ اعمال سود میکنیم؟؟؟

        1. mehdi afzalian گفت:

          سلام

          محاسبات و بازدهی بر اساس چیزی است که گفته شده.

          بازدهی شما دقیقا بر اساس قیمت خرید شما و قیمت اعمال است. بازدهی دیگری نصیب شما نمی شود

  5. علی محمد گفت:

    و همچنین لطفا درخصوص ریسک سهام دارای اوراق فروش تبعی اشاره کنید. چه میزان احتمال ابطال این اوراق و متضرر شدن سهامدار وجود داره؟ آیا سرمایه گذاری بدون ریسک، مثل سپرده بانکی محسوب میشه؟ مثلا میتونیم سپرده های بانکی یا دارایی هایی که نمیتونیم روی اونها ریسک کنیم را به دید سپرده ی شش ماهه به این سهام تبدیل کنیم؟ ممنونم

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      کامل توضیح داده شده.

      به ازای نکول هم یک سری هزینه های اضافی باید از سمت متعهد به سرمایه گذار پرداخت بشه.

      مشکل اینکه که اختیار در هر نماد تعداد زیادی نیست و این مشکل اوراق تبعی هست

    2. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      به لحاظ ریسک خیلی ریسک ندارد. اگر هم نکول شد خسارت مدت زمانی که نکول شد را پرداخت می کنند.

  6. محمد گفت:

    با سلام و خسته نباشید. ایا تا تاریخ اعمال نمیتونم سهمم را بفروشم؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      قبل از تاریخ اعمال قابلیت فروش دارید ولی خب هزینه اختیار پرداخته شده است

    2. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      قادر به فروش سهم هستید. ولی اگر سهم را فروختید اوراق تبعی که خریداری کردید باطل می شود.

  7. نیما گفت:

    با سلام.
    ۱. اگر سهمی رو مثل امروز خرید کرده باشیم ایا در روزهای اتی می توان اوراق تبعی آن را خرید؟
    ۲. آیا محدودیت سقف خرید اوراق مربوط به یک روز میباشد؟ یا کلی بوده و مربوط به کد بورسی است؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      بله مشکلی ندارد. همان روزی که اوراق را خریدید قیمت روز سهم به عنوان پوشش بیمه ای مد نظر قرار می گیرد

  8. دانشمند گفت:

    با توجه به اینکه شرط خرید اوراق تبعی داشتن همان تعدا از سهم مربوطه در پورتفوی هستش طبیعتا در یک دوره ای با توجه به افزایش حجم تقاضا باعث رشد قیمت سهم خواهد شد واین برای آن دسته از سهامی که این امکان براشون فراهم شده خوبه

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      نه برای قیمت سهم اتفاقی نمی افتد. بیشتر پوشش بیمه ای برای سهم است

  9. محسن گفت:

    سلام
    من سه بار مقاله رو خوندم اما راجع به مثال شرکت فارس متوجه نشدم که چرا ۴۰۰۰۰ تومن هزینه داره برای خریدار و اصلا اون هزینه اش بابت چیه
    مگه نگفتید که قیمت خرید اختیار فروش یک ریاله ؟
    مربوط به حالتی میشه که خود سهم رو نداشته باشیم ؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      فارس مثال هست.

      در مورد بانک پارسیان مطالعه کنید که یه مثال واقعی است و قیمت اوراق اختیار ۱ ریال است

  10. روزبه گفت:

    سلام جناب افضلیان
    وقت بخیر
    یه سوالی پیش میاد که خرید اوراق تبعی ۱ ریالی به چه صورت؟ مثلا وبصادر (یا هر نماد دیگه) تو اختیار فروش کلی نماد (اختیار ف) داره باید کدوم خریداری بشه؟ تشخیص اینکه کدومش اوراق فروش تبعی مربوط به نماد مد نظر ما چطور مقدور؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      نام نماد در اختیار فروش تبعی در سایت tse.ir منتشر می شود. مثلا برای نماد وبصادر نماد هصادر به عنوان اوراق اختیار فروش تبعی در نظر گرفته شده است

  11. مجید گفت:

    سلام اگر در یک روز ،اول اوراق اختیار فروش و بعد سهام اون شرکت رو بخریم معامله قبول میشه یا ابطال؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      باید سهم را داشته باشید و اوراق را خریداری کنید

  12. مهدی سجادپور گفت:

    سلام
    ۱_برای تمام نمادها قیمت هر ورقه یک ریال است یا بستگی به ناشر اوراق داره؟
    ۲_این محدودیت تعداد عرضه اوراق ممکنه باعث بشه کلا گیرمون نیاد؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      فعلا یک ریال است.

      مهم ترین مشکل همان عرضه های پایین است. به نظر دراینده در نمادها بهتر شود

  13. علی محمد گفت:

    سلام.
    فروش سهام در سود، در تاریخ زودتر از تاریخ اعمال امکان پذیره؟ بعضی جاها میگن فروش سهام قبل از تاریخ اعمال ممکن نیست. صحت که نداره نه؟ مثلا میشه بعد از یک هفته سهام را با سود بفروشیم؟

    1. علی محمد گفت:

      ببخشید کامنت آخر را الان دیدم سوال مشابه بود. ممنون خسته نباشید

    2. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      اکر قیمت سهام بالا رفت و به نسبت اعمال سود بالاتری دارد میتوانید سهام خود را در بازار به فروش برسانید. فقط هزینه اختیار را قبلا پرداخت کرده اید که آنهم باطل می شود

  14. رضا گفت:

    سلام وقتتون بخیر سپاس از سایت خوبتون
    ۱- من سهم خودرو هفته پیش خریداری کرده ام آیا هفته پیشه رو میتونم اوراق فروش تبعی خودرو خریداری کنم ؟ یا صرفا همون روزی که سهام مورد نظر خریدم فقط همون روز میتونم اقدام به خرید اوراق تبعی آن کنم؟
    ۲- وقتی سهمی را خریداری میکنم تا چقدر مهلت دارم اواراق تبعی آن به منظور بیمه سهم خریداری کنم؟

    1. mehdi afzalian گفت:

      سلام

      به تعداد سهامی که دارید قادرید اوراق تبعی خریداری کنید. البته سقف خرید هر شخص حقیقی هم توجه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *